Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

بزهکاری در نوجوانان و عوامل موثر بر آن

نجواي مهرباني






بزهکاری درنوجوانان وعوامل موثربرآن

مقدمه

بزهکاری یک پدیده بسیارپیچیده اجتماعی است که درمحیط های اجتماعی مختلف به شکل های متفاوتی دیده می شود.تعریف بزه وبزهکاری ورفتاربزهکارانه درهرجامعه ای توسط قوانین حقوقی وهنجارهای اجتماعی آن جامعه مشخص می شود.اگرچه دربیشترجوامع،بزه به عنوان رفتاری قابل تنبیه ازطرف قانون تعریف شده است اماصرفا درتبیین آن مفهوم حقوقی کافی نیست.بزهکاری به معنای تعدادی متغیرازاعمال ارتکابی علیه احکام قانونی که می تواندماهیت های مختلفی داشته باشدوجه مشترک تمام جوامع انسانی است.صرف نظرازموضوع اختلاف ماهیت این اعمال تقریبا همیشه ازسوی قانون تعریف وپیش بینی می شود.
به عقیده هیرشی،بزهکاری به عنوان یک مساله اجتماعی بایددرعرصه خانواده،محله،مدرسه، همسالان وسایرارگان ها یاموسسات اجتماعی که نوجوان به نوعی درآن هاعضویت دارد،بررسی گردد.وی معتقداست که بزهکاری وقتی اتفاق می افتدکه قیودافرادنسبت به اجتماع ضعیف شده یابه طورکلی ازبین برور.این قیود راتحت چهارمفهوم کلی خلاصه می کند:

1.وابستگی؛که نوعی قیدوبنداخلاقی است که فردراملزم به رعایت هنجارهای اجتماعی می کند.

2.تعهد؛ میزان مخاطره ای است که فرددرتخلف ازرفتارهای قراردادی اجتماع می کند.

3.درگیربودن؛ میزان مشغولیت فرد درفعالیت های مختلف که باعث می شوداووقت برای انجام کارخلاف نداشته باشد.

4.باورها؛ که میزان اعتباری است که فردبرای هنجارهای قراردادی اجتماع قائل است،درحالی که می تواندطبق میل خودازآن ها تخلف کند،ولی به آن ها پایبند باقی می ماند.

درتعریف رفتاربزهکارانه به طورکلی قرنهاست اعمالی مانندقتل ودزدی،نزاع وتخریب و کلاهبرداری،غارت ووحشی گری و... به عنوان رفتاربزهکارانه پذیرفته شده است وتقریبا همه جوامع برای آن تعریف مشخصی دارند.تنها تفاوت مشهوددرمیزان ونوع تنبیهی است که براساس ارزش ها وتغییردرارزش ها یابرحسب زمان ومکان بزه تعریف می شوند ودرجرم شناسی مورد توجه قرارمی گیرند.


علل وعوامل موثربربزهکاری

علت بروزبزهکاری معمولا علت واحدی نیست. ازجنبه روانشناسی گاهی بزهکاری رانتیجه ناکامی وتعارضات شدیدی می دانندکه کودک درحال رشدبه شدت ازآن هارنج می بردازاین رو، روانشناسان اهمیت زیادی رابرای روابط بین والدین وفرزندان برشمرده اند،چراکه محرومیت ازوجودوالدین بخصوص مادرعامل بزرگی است که می تواندباعث بزهکاری یک نوجوان شود. علاوه برعوامل روان شناختی،می توان به عوامل مهم دیگری که می تواند زمینه سازبزهکاری درنوجوانان وجوانان شود اشاره نمودازجمله:

عوامل اجتماعی:جامعه شناسان به عوامل مستقیم وغیرمستقیم محیط وتراکم جمعیت،وضع سکونت و... توجه کرده اند.نقش شرایط اجتماعی وتعارضاتی که درچارچوب آن به وقوع می پیوندد،انکارناپذیراست.برسی هانشان می دهد وقتی که درجامعه ای ثبات وپایداری اجتماعی وجودنداشته باشد ویاپاره ای شرایط غیرعادی وناسازگاری عمومی درجامعه رواج داشته باشد،میزان بزهکاری روبه افزایش می گذارد وبه عکس،هرقدرجامعه به سوی پایداری سوق داده شود،میزان بزهکاری کاهش می یابد.

طبقه اقتصادی: فقربه عنوان یکی ازعوامل مهم انحرافات ازجمله دزدی وانحراف جنسی در افراد بویژه نوجوانان وجوانان است.فقربی گمان بوجودآورنده سختی ها وناملایمالتی است که اگرنتوان باآن هامبارزه کرد،خواه ناخواه انسان رابه زانودرمی آورد.بیشترمحرومیت هاوبرآورده نشدن تمایلات که موجب عدم اطمینان اجتماعی می شودناشی ازعامل فقراست ونمی توان آن رانادیده گرفت.بیکاری،کمبودموادغذایی وپوشاک،بی سوادی وعقب افتادگی،انواع بیماری های روحی وجسمی،ریشه درنیاز های مادی وترس ازفقردارد.فقدان مسکن،سوء تغذیه و بهداشت ناکافی نیزکه بافقرارتباط دارد،ازعوامل مهم بزهکاری به شمار می آید.

روابط والدین ونوجوان:خانواده درعین حال که کوچکترین واحداجتماعی است به عنوان اولین پایه گذارشخصیت وارزش هاومعیارهای فکری است ونقش مهمی درتعیین سرنوشت وخط مشی زندگی آینده فرددارد.واکنش کودک نسبت به محیط خودبه تبع تحت تاثیرموازین اجتماعی وفرهنگی گروهی است که درمیان آن هابزرگ شده. چنانچه کودک ازخانواده محبت ببیندوبه محبت بزرگترهااطمینان داشته باشدبه محیط پیرامونش اعتمادکامل خواهدداشت،درغیراینصورت همه چیزبرای اوناراحت کننده وخطرناک خواهدبودوموجبات اضطراب اورافراهم خواهدکرد. روانشناسان براین باورندکه کودکی که ازلحاظ عاطفی رشدنیافته،توانایی تحمل رنج وعذاب ویابه تعویق انداختن ارضای مستقیم تمایلاتن خودراندارد واین محرومیت عاطفی ازمهم ترین علل بزهکاری نوجوانان وجوانان است.ازسوی دیگرروش تربیتی نادرست یااختلال درشبکه ارتباطی خانواده،احتمالا مهم ترین عامل موثردربزهکاری به شمارمی آید.پژوهشها نشان داده اند والدینی که باکودکان خودمهربان نیستند بیشتراحتمال داردکه فرزندانی بزهکارداشته باشند.

افزایش احتمال بزهکاری درخانواده هایی وجودداردکه:

1.والدین ازروش های انضباطی بسیارسخت گیرانه یابسیاربی بندوباروفریبنده استفاده می کنند.

2.شیوه انضباطی به جای آنکه مبتنی براستدلال باشدمبتنی برتنبیه بدنی است چراکه تنبیه بدنی تاثیری برتقلیل بزهکاری نداردوموجب تشدی وگاهی انتقامجویی می گردد.

3.والدین نسبت به فرزندان خودبه جای آنکه رفتاری گرم وصمیمی داشته باشند،بی توجه وغافل هستند.

عوامل تربیتی: پس ازخانواده،مدرسه ازعوامل مهم برای باورارزش هاومعیارهای ذهنی وتفکرو راه وروش کودکان درجامعه به شمارمی رود.

عوامل موثری که درمدرسه می توانندباعث انحراف نوجوانان وجوانان شود:

الف)نقش معلم

ب)عدم هماهنگی وانطباق برنامه های آموزشی

ج)عدم راهنمایی صحیح

د)عدم تماس دائم بین مربیان باخانواده

ه)نداشتن امکانات کافی

نقش دوستان وهمسالان:همانندسازی شدید با همسالان ووابستگی به آن هاصرف نظرازطبقه اجتماعی واقتصادی،عامل مهمی دربزهکاری است.نوجوانی که توسط والدینش موردطردقرارمی گیردبرای کسب حمایت وتاییدبه سوی همسالان کشانده می شودوبه دنبال افرادی می گرددکه مانندخودش باشد.ازاین رواحتمال داردکه دست به اعمالی ضداجتماعی زده وهمدیگررابرای این اعمال موردتشویق قراردهند.



گسترش وتوسعه وسایل ارتباط جمعی

پیشرفت وتوسعه وسایل ارتباط جمعی،علی رغم تمامی مزایادارای معایبی نیزمی باشد.باتوسعه وسایل ارتباطی ازقبیل تلویزیون یامجلات،رایانه،اینترنت؛ این گونه وسایل تبدیل به مدارس آموزشی مجرمانه ای برای نوجوانان وجوانان گردیده است.بنابراین رسانه های گروهی می توانند درجهت بهبودویاانحراف اخلاق اجتماعی نوجوانان وجوانان موثرباشند.



پیشگیری وبازداری نوجوانان درمقابل بزهکاری

روش های درمانی بسیارزیادی برای کاهش ودرمان بزهکاری مورداستفاده قرارگرفته است. اعتقادعمومی براینست که خانواده درمانی یعنی ایجاد محیطی آرام وسالم درخانواده،متناسب ترین راه برای پیشگیری ازارتکاب بزهکاری نوجوانان وجوانان می باشد.بدین منظو،

جهت فراهم آوردن چنین محیط آرام وسالم درخانواده بایدمواردزیرراموردتوجه قرارداد:

1.برقراری دوستی وتفاهم بین والدین

دوستی وتفاهم بین پدرومادرموجب آسایش خاطرواطمینان کودکان ونوجوانان می گردد.بنابراین باید درروابط خانواده سعی شود باگذشت وسازش روابط عمومی صمیمانه راروزبه روزمستحکم ترساخته وانتظارات نامعقول وسخت گیری صمیمیت رابه سردی ودرگیری تبدیل نکنیم که دراین صورت اولین کسی که ضربه خواهدخورد،فرزندان بی گناه می باشد.

2.همبازی شدن باکودک ونوجوان

والدین بایدامکان سرگرمی،استراحت وتفریحات سالم رابرای فرزندانشان فراهم کنند.شرکت درمسابقات ورزشی،رفتن به پارک وترتیب دادن مسافرت های دسته جمعی،رفتن به باشگاههای ورزشی وتفریحی،فرهنگی ومجامع دینی می تواندازبروزبزهکاری جلوگیری کند.تفریح وورزش با کودکان نوجوانان همیشه لذت بخش وشادی آفرین است.

3.عدم ایجادناسازگاری درمحیط خانواده

ناسازگاری محیط خانواده،کودکان نوجوانان راتحت تاثیرقرارمی دهد.اگراختلافات والدین به طلاق وجدایی منتج گردد وکودک ازمحبت وتوجه والدین یایکی ازآن هامحروم شود،ازمحیط زندگی گریزان واصولا دلسرد وافسرده خواهد شد واین وضع اورابه راه انحراف،لغزش و بزهکاری خواهد کشانید.



4.عدم پرخاشگری والدین نسبت به خودویانسبت به فرزندان

پرخاشگری والدین نسبت به یکدیگرویانسبت به فرزندان خود،کودک راازمحیط خانواده فراری وناراضی می سازدوممکن است این عدم رضایت اورابه سمت بزهکاری سوق دهد.

5.پرورش حس اعتمادبه نفس

والدین به جای اینکه همواره روی نقاط ضعف فرزندخودانگشت بگذارندوبخواهندازطریق سرزنش اورا اصلاح کنند،بایددرکنارنقاط ضعف بیشتربه نقاط مثبت وامتیازات اوتوجه کنند ودراین زمینه اوراتاییدوتشویق نمایندتااعتماد به نفس اوبیشترشود.توجه به نقاط مثبت باعث ایجاد واعتمادنسبت به والدین وبرقراری ارتباط روحی وعاطفی با آن هامی شود.

6.حفظ شخصیت فرزندان

جوانان ونوجوانان دوست دارند شخصیت آن هاموردتوجه واحترام قرارگیردوبه همین سبب به صورت های مختلف به ابرازشخصیت می پردازند.بنابراین والدین بایدازعواملی که باعث ازمیان رفتن احساس شخصیت درفرزندان می شوداجتناب کنند.

7.مشورت بافرزندان

این مشورت هاسبب می شود اولا آن هااحساس کنندکه درخانواده به حساب می آیندبدین ترتیب آنچه راکه دردل دارند باوالدین خوددرمیان بگذارندوهمین امرسبب پیدیش صمیمیت وهمدلی درخانواده می گردد،ثانیا اگرفرزندان موردمشورت قرارگیرنداین امرسبب می شودوالدین به تدریج راه وروش فکرکردن وتصمیم گیری رابه آنان بیاموزند.

به طورکلی والدین بایددررفتارهای خودبه نکات زیرتوجه داشته باشند:

- باکودک ونوجوان ارتباط گرم وعاطفی داشته باشند.

- برای نوجوان ارزش قائل شوندوازبه کاربردن صفاتی که اورا بی ارزش القاء می کند،پرهیز کنند.

- درحل مسایل به جای پرخاشگری برخوردمنطقی داشته باشند تابرای نوجوان الگوشود.

- زمینه استفاده ازتفریحات سالم وارزش های مناسب رابرای فرزندان خودفراهم کنند.

- ازتنبیه نوجوان پرهیزکنندوازپاداش های مناسب درمقابل رفتارهای مطلوب استفاده نمایند.

درهمین راستا،افزایش مراکزخدمات روان شناختی ومشاوره وارتقای سطح فرهنگی عمومی برای مراجعه به این گونه مراکز درهمه مقاطع زندگی،مخصوصا دردوران های بحرانی کمک موثری درجهت مصون نگهداشتن افراددربرابرارتکاب بزهکاری واعمال مجرمانه محسوب می گردد.



منابع مورداستفاده:

1.ستوده، هدایت اله.آسیب شناسی اجتماعی

2.شامبیانی،هوشنگ. بزهکاری اطفال ونوجوانان

3.صنایعی،فرشید.بزهکاری

4.کریمی،یوسف .روان شناسی اجتماعی

5.بیابانگرد،اسماعیل.روان شناسی نوجوانان

6.دانش،تاج زمان.مجرم کیست وجرم شناسی چیست؟
 
نوشته شده توسط فضل اله دارابی،کارشناس الهیات به نقل از سايت سازمان زندانها واقدامات تامینی وتربیتی استان لرستان







©2007- 2009 All rights reserved WWW.NAJVA.TK